Jak sprawdzić, czy firma jest zadłużona

Zakładanie firmy11 min czytania
Chromowany stetoskop przyłożony do fioletowego biurowca: sprawdzanie kondycji i zadłużenia firmy
Redakcja Vivid

Redakcja Vivid pisze o zakładaniu firmy, finansach i samozatrudnieniu: praktyczne poradniki o kontach firmowych, podatkach i formalnościach dla założycieli firm i osób prowadzących JDG.

Nowy klient chce towaru z odroczonym terminem płatności albo dostawca prosi o wysoką zaliczkę. Zanim się zgodzisz, warto wiedzieć, jak sprawdzić, czy firma jest zadłużona. Na szczęście większość rejestrów jest publiczna i bezpłatna, a podstawowe sprawdzenie zrobisz online.

Trzeba jednak pamiętać, że w Polsce nie ma jednego rejestru wszystkich długów. Każdy rejestr pokazuje inne dane i ma własne zasady wpisu, a niektóre także progi kwotowe. Poniżej opisujemy, co znajdziesz w CEIDG, KRS, Krajowym Rejestrze Zadłużonych, na białej liście podatników VAT, w Rejestrze Należności Publicznoprawnych i w biurach informacji gospodarczej, a na końcu podajemy listę kroków.

Najważniejsze w skrócie:

  • CEIDG, KRS, Krajowy Rejestr Zadłużonych, biała lista podatników VAT i Rejestr Należności Publicznoprawnych są bezpłatne i dostępne online.
  • W dziale 4 KRS znajdziesz zaległości podatkowe i wobec ZUS oraz niezaspokojone wierzytelności od 2 000 zł.
  • Rejestr Należności Publicznoprawnych pokazuje wymagalne należności publicznoprawne od 5 000 zł.
  • Sprawdzenie w biurach informacji gospodarczej jest płatne, a firmę można tam wpisać od 500 zł długu przeterminowanego o co najmniej 30 dni.
  • Zaświadczenie o zaległościach podatkowych innej firmy urząd wyda tylko za jej zgodą.

Dlaczego warto sprawdzić kontrahenta

Weryfikacja kontrahenta chroni przed dwoma ryzykami. Pierwsze to brak zapłaty: jeśli klient ma już zaległości, Twoja faktura może trafić na koniec kolejki. Drugie dotyczy VAT: kontrahent, który nie jest zarejestrowany albo nie jest czynnym podatnikiem VAT, może narazić Cię na kłopoty przy rozliczeniu podatku.

Biznes.gov.pl wskazuje też sygnały ostrzegawcze: cenę wyraźnie odbiegającą od rynkowej i termin płatności krótszy niż zwykle, bez ekonomicznego uzasadnienia. W metodyce należytej staranności Ministerstwo Finansów wymienia wśród sygnałów ryzyka między innymi brak wpisu do KRS lub CEIDG, jeśli jest wymagany, oraz brak statusu czynnego podatnika VAT.

Bezpłatne rejestry, w których sprawdzisz firmę

Jak sprawdzić, czy firma jest zadłużona za darmo? Zacznij od rejestrów publicznych. Według Biznes.gov.pl wiele informacji o firmach krajowych i zagranicznych znajdziesz w bezpłatnych rejestrach dostępnych przez internet.

CEIDG i KRS

Dane w CEIDG są jawne. Znajdziesz tam jednoosobowe działalności gospodarcze i wspólników spółek cywilnych: wyszukasz firmę po nazwie, NIP lub REGON i sprawdzisz datę rozpoczęcia działalności, status, kody PKD, adres oraz informacje o upadłości czy restrukturyzacji.

Zamiast nazwy firmy możesz też wpisać imię i nazwisko przedsiębiorcy. Spółki cywilnej jako takiej w CEIDG nie znajdziesz, są tam tylko dane jej wspólników. Dane samej spółki cywilnej sprawdzisz w rejestrze REGON prowadzonym przez GUS.

Krajowy Rejestr Sądowy też jest jawny. Spółkę, na przykład z o.o., jawną czy komandytową, wyszukasz po NIP, REGON, numerze KRS lub nazwie. Sprawdź, kto reprezentuje spółkę, jaki ma kapitał, czy nie jest w likwidacji i kiedy złożyła ostatnie sprawozdanie finansowe.

Dział 4 KRS

Najwięcej o długach spółki mówi dział 4 KRS. Wpisuje się tam zaległości podatkowe i celne oraz należności ZUS, jeśli nie zostały zapłacone w ciągu 60 dni od wszczęcia egzekucji. Trafiają tam też wierzytelności z tytułem wykonawczym, których dłużnik nie zaspokoił w ciągu 30 dni od wezwania do zapłaty. Łączna kwota w jednym postępowaniu musi wynosić co najmniej 2 000 zł.

Pamiętaj, że w przeciwieństwie do innych wpisów w KRS dane z działu 4 nie są objęte domniemaniem prawdziwości. Traktuj je jako sygnał, który warto wyjaśnić z kontrahentem, a nie ostateczny dowód.

Krajowy Rejestr Zadłużonych

Krajowy Rejestr Zadłużonych, w skrócie KRZ, prowadzi Minister Sprawiedliwości. Rejestr jest jawny. Od 1 grudnia 2021 roku zastąpił dawny Rejestr Dłużników Niewypłacalnych, który wciąż pojawia się w niektórych poradnikach. W KRZ sprawdzisz, czy wobec firmy toczy się postępowanie upadłościowe lub restrukturyzacyjne, czy komornik, sąd, urząd skarbowy lub ZUS umorzył wobec niej egzekucję, bo nie dało się z niej uzyskać więcej niż jej koszty, oraz czy sąd orzekł zakaz prowadzenia działalności.

Dane o umorzonej egzekucji znikają z rejestru po 7 latach, a dane o postępowaniach co do zasady po 10 latach od ich zakończenia. Brak wpisu w KRZ nie oznacza, że firma nie ma długów. Oznacza tylko, że rejestr nie ma o niej żadnej z tych informacji.

Biała lista podatników VAT

Wykaz podatników VAT, czyli biała lista, prowadzi Szef Krajowej Administracji Skarbowej. Wyszukasz w nim firmę po NIP, REGON, numerze rachunku lub nazwie i sprawdzisz, czy jest czynnym, czy zwolnionym podatnikiem VAT, a może w ogóle nie jest zarejestrowana. Wykaz pokazuje też rachunki rozliczeniowe czynnych podatników VAT, aktualizuje się w dni robocze raz na dobę i pozwala sprawdzić stan na wybrany dzień z ostatnich 5 lat. Rachunki trafiają do wykazu automatycznie z baz Krajowej Administracji Skarbowej, a prywatnych rachunków w nim nie ma. Potwierdzenie wyszukiwania możesz wydrukować.

Status VAT warto sprawdzać regularnie, a nie tylko raz. Biznes.gov.pl przypomina, że urząd nie informuje kontrahentów o odebraniu komuś statusu czynnego podatnika VAT. Jeśli potrzebujesz dokumentu, zaświadczenie o statusie VAT innej firmy może uzyskać każdy, kto ma w tym interes prawny, na przykład wierzyciel.

Biała lista ma znaczenie przy transakcjach między firmami o wartości powyżej 15 000 zł. Tę zasadę opisujemy w artykule o tym, czy JDG musi mieć konto firmowe.

Rejestr Należności Publicznoprawnych

Mniej znany jest Rejestr Należności Publicznoprawnych, w skrócie RNP. Prowadzi go Szef Krajowej Administracji Skarbowej, a trafiają do niego należności publicznoprawne podlegające egzekucji administracyjnej, gdy wierzycielem jest naczelnik urzędu skarbowego albo gmina lub inna jednostka samorządu. Wpis jest możliwy, gdy należność razem z odsetkami wynosi co najmniej 5 000 zł.

Dane z RNP sprawdzisz bezpłatnie przez konto w e-Urzędzie Skarbowym. Wydruk nie jest jednak dokumentem urzędowym. Długów wobec ZUS w tym rejestrze nie znajdziesz, bo ich wierzycielem nie jest urząd skarbowy ani samorząd.

Trzy białe segregatory z fioletowymi grzbietami: publiczne rejestry, w których sprawdzisz kontrahenta

Rejestry dłużników BIG

Biura informacji gospodarczej, czyli BIG, to prywatne rejestry dłużników, takie jak BIG InfoMonitor, Krajowy Rejestr Długów czy ERIF. Wierzyciel może wpisać do nich firmę, jeśli jej zobowiązania wobec niego wynoszą łącznie co najmniej 500 zł i są wymagalne od co najmniej 30 dni, a od wysłania wezwania do zapłaty z ostrzeżeniem o wpisie minął co najmniej miesiąc.

Sprawdzenie w BIG jest płatne, a cennik ustala każde biuro. Jeśli biuro udostępnia dane z innego biura, może za to pobrać najwyżej 30 zł. Rejestry BIG zawierają tylko długi, które zgłosili wierzyciele, dlatego brak wpisu nie oznacza braku zaległości.

Dane o długach firm biuro przechowuje co do zasady 3 lata od ostatniej aktualizacji, nie dłużej niż 10 lat od ich przekazania przez wierzyciela. Jeśli pobierzesz raport, musisz usunąć otrzymane informacje w ciągu 90 dni. Upoważnienie od osoby, którą sprawdzasz, jest wymagane przy konsumentach. Przy firmach zapytaj biuro o jego zasady.

Zaświadczenia z urzędu skarbowego i ZUS

Zaświadczenie o zaległościach podatkowych innej firmy możesz dostać tylko za jej zgodą. Ordynacja podatkowa pozwala organom podatkowym wydać je kontrahentowi na jego żądanie, jeśli podatnik się na to zgodzi. Opłata skarbowa wynosi 21 zł, a przy wniosku złożonym przez e-Urząd Skarbowy nie ma opłaty. Zaświadczenie o tym, że firma jest zarejestrowana jako podatnik VAT, kosztuje 21 zł, a przez e-Urząd Skarbowy jest bezpłatne.

Zaświadczenie o niezaleganiu w składkach ZUS firma może bezpłatnie uzyskać dla siebie, jeśli jest zgłoszona jako płatnik. Nawet drobna zaległość może być powodem odmowy jego wydania. Możesz więc poprosić kontrahenta o takie zaświadczenie, a jego autentyczność sprawdzić w elektronicznej weryfikacji na stronie ZUS.

ZUS wydaje takie zaświadczenie najpóźniej w ciągu 7 dni od złożenia wniosku. Jeśli kontrahent nie chce przekazać żadnego z tych dokumentów albo zwleka, to również o czymś świadczy. Biznes.gov.pl radzi też, żeby nowego kontrahenta poprosić o referencje.

Jak sprawdzić wiarygodność firmy

Jak sprawdzić wiarygodność firmy, poza samymi długami? W przypadku spółek przydają się sprawozdania finansowe. Sprawdzisz je bezpłatnie w Przeglądarce dokumentów finansowych, podając numer KRS. Zwróć uwagę, czy spółka w ogóle składa sprawozdania, czy ma zysk, czy kapitał własny nie jest ujemny i czy nie rosną zobowiązania.

Dla kontrahenta z innego kraju UE sprawdź numer VAT w systemie VIES. Pełniejszy obraz dają płatne raporty wywiadowni gospodarczych, których cena zależy od zakresu.

Jeśli klient z UE twierdzi, że jest zarejestrowany do VAT, a VIES tego nie potwierdza, Biznes.gov.pl podpowiada, że możesz poprosić o weryfikację urząd skarbowy w jego kraju. Według tego serwisu sprawdzenie w VIES jest konieczne, by zastosować stawkę 0% VAT do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.

Czego rejestry nie pokażą

Nawet pełne sprawdzenie nie daje gwarancji. Każdy rejestr ma swoje granice:

Dział 4 KRS pokazuje tylko długi od 2 000 zł, i to dopiero po 60 dniach egzekucji albo 30 dniach od wezwania.
RNP obejmuje tylko wymagalne należności publicznoprawne od 5 000 zł, bez długów wobec ZUS.
BIG zawiera tylko długi, które zgłosili wierzyciele, od 500 zł i po 30 dniach od terminu płatności.
KRZ pokazuje postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne oraz umorzone egzekucje, a nie bieżące zaległości wobec dostawców.

Brak wpisu oznacza więc tylko tyle, że firma nie przekroczyła progów danego rejestru albo nikt jej nie zgłosił. Dlatego przy dużych kontraktach łącz kilka źródeł i zabezpieczaj płatność, na przykład zaliczką albo krótszym terminem zapłaty dla nowego klienta.

Sprawdzenie kontrahenta krok po kroku

Sprawdzenie kontrahenta najlepiej zrobić zawsze w tej samej kolejności i zachować wydruki. Jak sprawdzić kontrahenta w praktyce:

Sprawdź wpis w CEIDG albo KRS: czy firma istnieje, kto ją reprezentuje i czy nie jest w likwidacji.
Zajrzyj do działu 4 KRS, jeśli to spółka.
Wyszukaj firmę w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.
Sprawdź status VAT i rachunek na białej liście, najlepiej w dniu płatności, i wydrukuj potwierdzenie.
Przy większych kwotach zajrzyj do RNP przez e-Urząd Skarbowy i rozważ płatny raport z BIG.
Poproś o zaświadczenia o niezaleganiu z urzędu skarbowego i ZUS, jeśli kontrakt jest duży.
RejestrCo pokazujePróg wpisuKoszt
CEIDGJDG, status, PKD, upadłośćBrakBezpłatnie
KRS, dział 4Zaległości podatkowe, ZUS, niezaspokojone wierzytelnościOd 2 000 złBezpłatnie
KRZUpadłość, restrukturyzacja, umorzona egzekucjaBrakBezpłatnie
Biała listaStatus VAT i rachunkiBrakBezpłatnie
RNPWymagalne należności publicznoprawneOd 5 000 złBezpłatnie przez e-Urząd Skarbowy
BIGDługi zgłoszone przez wierzycieliOd 500 zł i 30 dniWedług cennika biura
REGONDane firm, także spółek cywilnychBrakBezpłatnie

Zachowaj dowody sprawdzenia: wydruk z białej listy na dzień płatności, odpis lub wydruk z KRS i wynik wyszukiwania w KRZ. Biznes.gov.pl wprost zaleca to w przypadku wydruku z białej listy. Przy stałych kontrahentach powtarzaj sprawdzenie co jakiś czas, bo dane w rejestrach się zmieniają.

Jeśli kontrahent przestanie płacić, zacznij od wezwania do zapłaty. Przy sporach o większe kwoty warto skonsultować dalsze kroki z prawnikiem.

Konto firmowe w Vivid

Po sprawdzeniu kontrahenta zadbaj też o porządek w płatnościach. Konto Vivid Business pomaga oddzielić płatności firmy od prywatnych. Konto prowadzi Vivid Money S.A., luksemburska instytucja pieniądza elektronicznego, a nie bank. W planach Free Start i Standard za 0 €/mies. masz konta tylko w euro, a niezależnie od planu nielimitowane numery IBAN. Płatne plany zaczynają się od 6,90 €/mies. przy płatności rocznej lub 8,90 €/mies. przy płatności miesięcznej. W planie bez miesięcznej opłaty poszczególne usługi mogą być płatne, na przykład dodatkowe karty lub wypłaty gotówki powyżej określonych limitów.

Pamiętaj też o białej liście. Obejmuje ona rachunki rozliczeniowe w bankach i imienne rachunki w SKOK-ach. Jeśli jesteś czynnym podatnikiem VAT i zawierasz z firmami transakcje o wartości powyżej 15 000 zł, także w euro lub płatne w ratach, na fakturach podawaj numer rachunku, który widnieje w wykazie. Konto Vivid Business możesz prowadzić obok tego rachunku, na przykład do płatności kartą i rozliczeń w euro z kontrahentami z innych krajów.

Vivid w skrócie: konto firmowe online z planem bez miesięcznej opłaty, kontami w euro i nielimitowanymi numerami IBAN.

Konto dla Twojej firmy

Wniosek o konto Vivid Business wypełnisz online w około 10 minut.

Otwórz konto firmowe

Najczęstsze pytania

  • Jak sprawdzić, czy firma ma długi?

    Sprawdź dział 4 KRS, Krajowy Rejestr Zadłużonych i Rejestr Należności Publicznoprawnych, a przy większych kwotach także biura informacji gospodarczej. Żaden z tych rejestrów nie pokazuje wszystkich długów.

  • Tak. CEIDG, KRS, KRZ, biała lista podatników VAT i RNP są bezpłatne. Płatne są raporty z biur informacji gospodarczej i wywiadowni.

  • Z urzędu skarbowego tylko za zgodą tej firmy. Zaświadczenie o niezaleganiu w składkach ZUS firma dostaje dla siebie, więc możesz poprosić kontrahenta, żeby Ci je przekazał.

  • Krajowy Rejestr Zadłużonych pokazuje postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne, umorzone egzekucje, z których nie dało się uzyskać więcej niż koszty, oraz zakazy prowadzenia działalności.

  • Każde biuro informacji gospodarczej ma własny cennik. Za udostępnienie danych z innego biura można zapłacić najwyżej 30 zł.

  • Zacznij od wezwania do zapłaty. Jeśli dług wynosi co najmniej 500 zł i jest wymagalny od 30 dni, po miesiącu od wezwania z ostrzeżeniem możesz zgłosić go do biura informacji gospodarczej.

  • Sprawdź jego numer VAT w systemie VIES na stronie Komisji Europejskiej. Jeśli klient twierdzi, że jest zarejestrowany do VAT, a VIES tego nie potwierdza, możesz poprosić o weryfikację urząd skarbowy w jego kraju.

Ten artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej. Opisane zasady wynikają z ustaw o Krajowym Rejestrze Zadłużonych, o Krajowym Rejestrze Sądowym, o CEIDG, o podatku od towarów i usług, o udostępnianiu informacji gospodarczych, o opłacie skarbowej i o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z Ordynacji podatkowej i ustawy Prawo przedsiębiorców, a opis opiera się też na serwisach Biznes.gov.pl, ZUS i Krajowej Administracji Skarbowej. Usługi płatnicze świadczy Vivid Money S.A., 21 rue Glesener, Luxembourg, L-1631, Luksemburg, instytucja pieniądza elektronicznego posiadająca zezwolenie Commission de Surveillance du Secteur Financier w Luksemburgu i podlegająca jej nadzorowi, pod numerem rejestrowym W00000015.

Inne artykuły