Masz pomysł na biznes, pierwszych klientów albo wspólnika i zastanawiasz się, jak założyć firmę. Zanim wypełnisz jakikolwiek wniosek, musisz zdecydować o formie prawnej: od niej zależy, gdzie się rejestrujesz, kto odpowiada za długi, jak płacisz podatki i ile kosztuje księgowość.
W tym poradniku porównujemy formy prowadzenia działalności gospodarczej dostępne w Polsce, podpowiadamy, jaką formę wybrać, i opisujemy pierwsze kroki, które czekają Cię niezależnie od formy. Szczegółowe procedury dla jednoosobowej działalności i spółki z o.o. znajdziesz w osobnych artykułach, do których linkujemy.
Najważniejsze w skrócie:
- Do wyboru masz między innymi działalność nierejestrową, jednoosobową działalność gospodarczą, spółkę cywilną, spółkę jawną, spółkę z o.o. i prostą spółkę akcyjną.
- JDG i wspólników spółki cywilnej rejestruje się w CEIDG, a spółki handlowe w Krajowym Rejestrze Sądowym.
- W JDG, spółce cywilnej i jawnej właściciele odpowiadają za długi swoim majątkiem, a wspólnicy spółki z o.o. nie odpowiadają za jej zobowiązania.
- Spółka z o.o. wymaga co najmniej 5 000 zł kapitału, a prosta spółka akcyjna co najmniej 1 zł.
- Nazwa, adres, kody PKD, forma opodatkowania, VAT, ZUS i konto to kroki wspólne dla każdej formy.
Formy prowadzenia działalności gospodarczej
Biznes.gov.pl dzieli formy prowadzenia firmy na jednoosobową działalność gospodarczą, spółkę cywilną, spółki osobowe, takie jak jawna, partnerska czy komandytowa, oraz spółki kapitałowe: z o.o., prostą spółkę akcyjną i akcyjną. Do tego dochodzi działalność nierejestrowa, czyli sposób na sprawdzenie pomysłu bez rejestracji. Poniżej najważniejsze rodzaje firm dla osób, które zaczynają.
Działalność nierejestrowa
Działalności nierejestrowej nie zgłaszasz do CEIDG, jeśli Twoje przychody w żadnym kwartale nie przekraczają 225% minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2026 roku 10 813,50 zł, a w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie prowadziłaś ani nie prowadziłeś działalności gospodarczej. Tak możesz działać tylko jako osoba fizyczna, a nie w ramach spółki cywilnej. Po przekroczeniu limitu masz 7 dni na rejestrację firmy.
Jednoosobowa działalność gospodarcza
Jednoosobowa działalność gospodarcza, w skrócie JDG, to najprostsza forma. Prowadzi ją jedna osoba fizyczna, nie potrzebujesz umowy ani kapitału, a podstawą jest bezpłatny wpis do CEIDG. Działalność możesz zacząć w dniu złożenia wniosku. Za długi firmy odpowiadasz jednak całym majątkiem, także prywatnym. Jak zarejestrować JDG krok po kroku, opisujemy w artykule o tym, jak założyć jednoosobową działalność gospodarczą.
Spółka cywilna
Spółka cywilna to umowa co najmniej dwóch osób, które chcą wspólnie prowadzić biznes. Umowę zawiera się na piśmie. Sama spółka nie jest przedsiębiorcą: przedsiębiorcami są wspólnicy, a ci, którzy są osobami fizycznymi, rejestrują się w CEIDG. Spółka cywilna nie wymaga kapitału, a wspólnicy odpowiadają za jej zobowiązania solidarnie, całym swoim majątkiem.
Każdy wspólnik spółki cywilnej ma prawo i obowiązek prowadzić jej sprawy, a jeśli umowa lub uchwała wspólników nie stanowi inaczej, może też reprezentować spółkę w tych samych granicach. Spółka cywilna nie płaci podatku dochodowego: PIT albo CIT płacą wspólnicy od swojej części dochodu.
Spółka jawna
Spółkę jawną tworzą co najmniej dwaj wspólnicy na podstawie umowy zawartej na piśmie pod rygorem nieważności. Spółka powstaje z chwilą wpisu do KRS. Wspólnicy odpowiadają za jej zobowiązania całym majątkiem, solidarnie ze spółką, ale wierzyciel może sięgnąć do majątku wspólnika dopiero wtedy, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Sama spółka jawna co do zasady nie płaci podatku dochodowego, płacą go wspólnicy. Pełną księgowość spółka jawna prowadzi wtedy, gdy jej przychody za poprzedni rok wyniosły co najmniej równowartość 2,5 mln euro albo gdy jej wspólnikiem jest osoba prawna.
Spółka z o.o.
Spółkę z o.o. może założyć jedna albo więcej osób, a kapitał zakładowy wynosi co najmniej 5 000 zł. Wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki, ale spółka płaci CIT i musi prowadzić pełną księgowość, a zysk wypłacany jako dywidenda jest co do zasady opodatkowany drugi raz. Więcej o tej formie przeczytasz w artykule o tym, czym jest spółka z o.o. i kiedy się opłaca.
Prosta spółka akcyjna
Prosta spółka akcyjna, w skrócie PSA, to nowsza forma dla startupów. Może ją założyć jedna albo więcej osób, a kapitał akcyjny wynosi co najmniej 1 zł. Akcje nie mają wartości nominalnej, a umowę zawiera się u notariusza albo na wzorcu w systemie S24. Przy wkładach niepieniężnych potrzebny jest notariusz. Rejestr akcjonariuszy prowadzi notariusz lub dom maklerski.
Jaką formę działalności wybrać
Jaką formę działalności wybrać, zależy od tego, czy działasz w pojedynkę, jakie ryzyko niesie biznes i ile chcesz wydawać na formalności. Porównanie najważniejszych cech:
| JDG | Spółka cywilna | Spółka jawna | Spółka z o.o. | PSA | |
|---|---|---|---|---|---|
| Kto zakłada | 1 osoba fizyczna | Co najmniej 2 osoby | Co najmniej 2 wspólników | 1 lub więcej osób | 1 lub więcej osób |
| Rejestr | CEIDG | CEIDG (wspólnicy) | KRS | KRS | KRS |
| Minimalny kapitał | Brak | Brak | Brak | 5 000 zł | 1 zł |
| Odpowiedzialność | Cały majątek | Solidarnie, cały majątek | Cały majątek, po spółce | Wspólnicy nie odpowiadają | Akcjonariusze nie odpowiadają |
| Podatek dochodowy | PIT właściciela | PIT lub CIT wspólników | PIT lub CIT wspólników | CIT spółki i podatek od dywidendy | CIT spółki i podatek od dywidendy |
| Księgowość | Uproszczona do 2,5 mln euro | Uproszczona do 2,5 mln euro | Uproszczona do 2,5 mln euro | Pełna | Pełna |
Jeśli zaczynasz sama lub sam i ryzyko jest niewielkie, zwykle wystarczy JDG. Spółka cywilna lub jawna pasuje do wspólnego biznesu kilku osób, które akceptują osobistą odpowiedzialność. Spółka z o.o. ma sens, gdy chcesz oddzielić swój majątek od ryzyka firmy, a PSA, gdy planujesz pozyskiwać inwestorów i chcesz elastycznych zasad dotyczących akcji.
Wybór formy wpływa też na ZUS. Właściciel JDG i wspólnicy spółki cywilnej lub jawnej, którzy są osobami fizycznymi, płacą składki jak przedsiębiorcy. Z ulgi na start i niższych składek przez 24 miesiące mogą jednak korzystać tylko nowe JDG i wspólnicy spółki cywilnej, a nie wspólnicy spółki jawnej. W 2026 roku pełne składki społeczne z dobrowolną chorobową oraz składka na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy wynoszą razem 1 926,76 zł miesięcznie, a minimalna składka zdrowotna przy skali podatkowej i podatku liniowym 432,54 zł za miesiące od lutego 2026 do stycznia 2027 roku. Akcjonariusz PSA nie płaci ZUS z tytułu posiadania akcji.
Ulga na start oznacza 6 miesięcy bez obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne, ale składkę zdrowotną płacisz od początku. Potem nowe firmy jednoosobowe i wspólnicy spółki cywilnej mogą przez pełne 24 miesiące kalendarzowe płacić niższe składki, liczone od obniżonej podstawy.

Założenie firmy krok po kroku
Zakładanie firmy wygląda podobnie bez względu na formę. Przez te kroki przejdziesz prawie zawsze:
Rachunek firmowy nie zawsze jest obowiązkowy. Jednoosobowa firma może korzystać z rachunku prywatnego z jednym posiadaczem, ale płatności między przedsiębiorcami przy transakcjach o wartości powyżej 15 000 zł muszą przejść przez rachunek płatniczy. Spółka ma rachunek otwarty na swoją nazwę.
Podatki w różnych formach
W JDG, spółce cywilnej i jawnej podatek dochodowy płacą właściciele. Do wyboru masz skalę podatkową ze stawkami 12% i 32%, podatek liniowy 19% albo ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Skala jest formą podstawową: stosujesz ją, jeśli nie wybierzesz innej. Karta podatkowa nie jest już dostępna dla nowych firm.
Spółka z o.o. i PSA płacą podatek dochodowy od osób prawnych, CIT. Stawka wynosi 19% albo 9% dla małych podatników i firm, które zaczynają działalność, jeśli przychody spółki w roku podatkowym nie przekroczą równowartości 2 000 000 euro. Spółka powstała z przekształcenia JDG nie stosuje 9% w roku rozpoczęcia działalności i w roku następnym. Gdy spółka wypłaca zysk wspólnikom, co do zasady dochodzi do podwójnego opodatkowania: najpierw CIT płaci spółka, potem wspólnicy płacą podatek od dywidendy. Którą formę opodatkowania wybrać, warto policzyć z biurem rachunkowym na podstawie planowanych przychodów i kosztów.
Księgowość w nowej firmie
Podatkowa księga przychodów i rozchodów to uproszczona forma księgowości dla mniejszych firm. Prowadzą ją JDG, spółki cywilne i spółki jawne osób fizycznych, dopóki ich przychody nie przekroczą równowartości 2,5 mln euro. Na ryczałcie zamiast księgi prowadzi się ewidencję przychodów. Spółka z o.o., PSA, spółka komandytowa i S.A. zawsze prowadzą pełną księgowość, czyli księgi rachunkowe, co zwykle oznacza wyższy koszt biura rachunkowego.
Gdzie zarejestrować firmę
Jak założyć działalność gospodarczą jako osoba fizyczna? Wniosek o wpis do CEIDG składasz bezpłatnie, a według Biznes.gov.pl od 1 listopada 2026 roku wyłącznie online (poza wnioskami za małoletnich), z profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym. W CEIDG rejestrują się też wspólnicy spółki cywilnej, którzy są osobami fizycznymi.
Spółki handlowe, czyli między innymi jawna, z o.o. i PSA, rejestruje się w Krajowym Rejestrze Sądowym, wyłącznie elektronicznie: przez Portal Rejestrów Sądowych albo przez system S24. Jeśli wspólnicy wnoszą tylko wkłady pieniężne, umowę spółki jawnej, z o.o. lub PSA mogą zawrzeć na wzorcu w systemie S24. Opłata sądowa za wpis wynosi wtedy 250 zł zamiast 500 zł, a przy wnioskach złożonych od 29 listopada 2025 roku nie płaci się już 100 zł za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Wszystkie koszty spółki z o.o. rozpisujemy w artykule o tym, ile kosztuje założenie spółki z o.o.
Koncesje, zezwolenia i działalność regulowana
Niektóre branże wymagają dodatkowej zgody państwa: koncesji, zezwolenia albo wpisu do rejestru działalności regulowanej. Najpierw rejestrujesz firmę, w CEIDG albo KRS, a dopiero potem składasz wniosek o koncesję, zezwolenie lub wpis. Za ich uzyskanie pobiera się zwykle opłatę skarbową. Licencja ma skutki zezwolenia, więc dotyczą jej podobne zasady. Przed założeniem firmy sprawdź na Biznes.gov.pl, czy Twoja branża jest na liście działalności regulowanych.
Konto firmowe w Vivid
Gdy firma jest już zarejestrowana, możesz złożyć wniosek o konto w Vivid Business. Konto prowadzi Vivid Money S.A., luksemburska instytucja pieniądza elektronicznego, a nie bank. Vivid nie zakłada firm i nie prowadzi w Polsce kont dla spółek w organizacji. Najważniejsze warunki (wszystkie ceny w euro):
W planie bez miesięcznej opłaty poszczególne usługi mogą być płatne, na przykład dodatkowe karty lub wypłaty gotówki powyżej określonych limitów.
Pamiętaj też o białej liście. Obejmuje ona rachunki rozliczeniowe w bankach i imienne rachunki w SKOK-ach. Jeśli jesteś czynnym podatnikiem VAT i zawierasz z firmami transakcje o wartości powyżej 15 000 zł, także w euro lub płatne w ratach, na fakturach podawaj numer rachunku, który widnieje w wykazie. Konto Vivid Business możesz mieć obok niego, na przykład do płatności kartą i rozliczeń w euro z kontrahentami z innych krajów.
Vivid w skrócie: konto firmowe online dla JDG i większości spółek, plan bez miesięcznej opłaty z kontem w euro i nielimitowane numery IBAN.
Konto dla nowej firmy
Wniosek o konto Vivid Business wypełnisz online w około 10 minut, gdy firma jest już zarejestrowana.

Najczęstsze pytania
Jakie są rodzaje firm?
Podstawowe formy dla osób, które zaczynają, to jednoosobowa działalność gospodarcza, spółka cywilna, spółka jawna, spółka z o.o. i prosta spółka akcyjna. Bez rejestracji możesz prowadzić działalność nierejestrową, jeśli mieścisz się w limicie przychodów.
Czy można założyć firmę online?
Tak. JDG rejestrujesz przez kreator CEIDG na Biznes.gov.pl, z profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym. Spółkę jawną, z o.o. lub PSA z wkładami pieniężnymi założysz w systemie S24.
Ile kosztuje założenie firmy?
Wpis JDG do CEIDG jest bezpłatny. Wpis spółki do KRS kosztuje 250 zł przy umowie w S24 i 500 zł przy umowie zawartej poza S24, na przykład u notariusza. Do tego dochodzą podatek PCC, taksa notarialna, jeśli umowę podpisujesz u notariusza, i kapitał w spółce z o.o.
Czy można prowadzić firmę bez rejestracji?
Tak, w ramach działalności nierejestrowej, jeśli przychody w żadnym kwartale nie przekraczają 225% minimalnego wynagrodzenia, w 2026 roku 10 813,50 zł, a w ostatnich 60 miesiącach nie prowadziłaś ani nie prowadziłeś działalności gospodarczej.
Jaka forma jest najtańsza w prowadzeniu?
Zwykle JDG, bo ma bezpłatną rejestrację i uproszczoną księgowość. Ostateczny koszt zależy jednak od przychodów, ZUS i formy opodatkowania, dlatego warto go policzyć z biurem rachunkowym.
Czy cudzoziemiec może założyć firmę w Polsce?
Tak. Obywatele UE, EOG, Szwajcarii i USA mogą założyć JDG lub spółkę na takich samych zasadach jak Polacy. Inni cudzoziemcy potrzebują do JDG odpowiedniego tytułu pobytowego. Do wniosku w CEIDG każdy cudzoziemiec potrzebuje numeru PESEL, a jeśli go nie ma, identyfikatora europejskiego.
Ten artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Opisane zasady wynikają z ustawy Prawo przedsiębiorców, Kodeksu cywilnego, Kodeksu spółek handlowych, ustaw o CEIDG, o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, o podatku dochodowym i o systemie ubezpieczeń społecznych oraz z serwisu Biznes.gov.pl. Usługi płatnicze świadczy Vivid Money S.A., 21 rue Glesener, Luxembourg, L-1631, Luksemburg, instytucja pieniądza elektronicznego posiadająca zezwolenie Commission de Surveillance du Secteur Financier w Luksemburgu i podlegająca jej nadzorowi, pod numerem rejestrowym W00000015.






