Klient z Niemiec płaci fakturę na 10 000 euro, a na rachunku w złotych pojawia się mniej, niż wynika z kursu podanego w wiadomościach. Za tę różnicę najczęściej odpowiada spread walutowy, czyli koszt wymiany waluty ukryty w kursie, a nie w osobnej opłacie. Krótka odpowiedź na pytanie, co to jest spread, brzmi tak: to różnica między kursem, po którym dostawca sprzedaje walutę, a kursem, po którym ją kupuje.
W firmie spread pojawia się przy każdej wymianie: gdy przyjmujesz zapłatę w obcej walucie, płacisz zagranicznemu dostawcy albo używasz karty za granicą. Pokazujemy, jak go policzyć w złotych i w procentach, z jakim kursem go porównywać i na co patrzeć przy wyborze dostawcy. Wszystkie kursy w przykładach są zaokrąglone i służą wyłącznie do ilustracji.
Najważniejsze w skrócie:
- Spread walutowy to różnica między kursem sprzedaży a kursem kupna waluty u danego dostawcy.
- W procentach liczymy go w tym artykule jako różnicę kursów podzieloną przez kurs średni i pomnożoną przez 100.
- Firma płaci spread w obie strony: przy zapłacie od klienta obowiązuje kurs kupna, a przy płatności dla dostawcy kurs sprzedaży.
- Przy płatnościach kartą w euro i w walutach państw UE spoza strefy euro koszt przewalutowania podaje się jako marżę wobec kursu referencyjnego EBC przed zapłatą.
- Dostawców porównuj po łącznym koszcie wymiany tej samej kwoty, a nie po haśle „bez prowizji”.
Co to jest spread walutowy
Co to jest spread walutowy? To różnica między kursem sprzedaży a kursem kupna tej samej waluty w tabeli banku, kantoru czy innego dostawcy. Dostawca kupuje od Ciebie euro taniej, a sprzedaje drożej, i na tej różnicy zarabia. Spread pokrywa też ryzyko, że kurs zmieni się, zanim dostawca zamknie swoją pozycję walutową.
Spread nie jest prowizją w ścisłym sensie. Prowizja to osobna opłata widoczna w zestawieniu, a spread jest wliczony w kurs, dlatego łatwo go przeoczyć. Przepisy o usługach płatniczych nie używają słowa „spread”. Mówią o kursie walutowym zastosowanym do transakcji i o referencyjnym kursie walutowym, czyli kursie udostępnianym przez dostawcę lub pochodzącym z publicznie dostępnego źródła.
Kurs kupna, kurs sprzedaży i kurs średni
Kurs kupna i sprzedaży to dwie strony tej samej tabeli. Kurs kupna to cena, po której dostawca kupuje od Ciebie walutę, a kurs sprzedaży to cena, po której Ci ją sprzedaje. Spread bankowy to po prostu różnica między nimi w tabeli banku. Narodowy Bank Polski publikuje kursy średnie walut obcych w tabeli A oraz kursy kupna i sprzedaży w tabeli C.
Europejski Bank Centralny ogłasza referencyjne kursy wymiany euro, zwykle około 16:00 czasu środkowoeuropejskiego w dni robocze. EBC podkreśla, że te kursy mają charakter wyłącznie informacyjny i nie służą do zawierania transakcji. Kurs średni NBP i kurs referencyjny EBC nie są więc kursami, po których wymienisz pieniądze. Są natomiast dobrym punktem odniesienia do sprawdzenia, ile kosztuje Cię kurs Twojego dostawcy.
Kursy w tabeli dostawcy zwykle opierają się na kursie rynkowym, nazywanym też kursem międzybankowym, do którego dostawca dolicza swoją marżę przy sprzedaży albo ją odejmuje przy kupnie. Kurs stosowany przez bank czy kantor internetowy może więc zmieniać się w ciągu dnia. Przed każdą większą wymianą warto sprawdzić, jaki kurs pokazuje aplikacja w danej chwili, i porównać go z kursem średnim z tego samego dnia.
Od czego zależy wysokość spreadu
Spread nie jest stały. U tego samego dostawcy może różnić się w zależności od kilku czynników:
Dlatego spread procentowy z jednej tabeli nie wystarczy do oceny oferty. Liczy się koszt całkowity transakcji w Twoich warunkach: przy Twojej walucie, kwocie i kanale.
Jak obliczyć spread walutowy
Jak obliczyć spread? W złotych to kurs sprzedaży minus kurs kupna. W procentach różnicę dzieli się przez kurs średni i mnoży przez 100. Jeśli kurs kupna i sprzedaży leżą symetrycznie wokół kursu średniego, przy jednej wymianie, czyli tylko przy kupnie albo tylko przy sprzedaży, płacisz mniej więcej połowę spreadu.
Zwróć uwagę na podstawę. Część poradników dzieli różnicę kursów przez kurs kupna, a nie przez kurs średni, i wtedy ten sam spread wychodzi nieco wyższy. Obie metody są poprawne, o ile przy porównywaniu ofert konsekwentnie stosujesz tę samą. W tym artykule liczymy spread procentowy zawsze od kursu średniego.
Przykład z zaokrąglonymi kursami: kurs średni EUR/PLN wynosi 4,4200 zł, dostawca kupuje euro po 4,3600 zł, a sprzedaje po 4,4800 zł. Spread to 4,4800 − 4,3600 = 0,1200 zł, czyli 0,12 / 4,42 × 100 = 2,71%. Przy jednej wymianie koszt wynosi 0,06 zł na każde euro, czyli około 1,36% kwoty. Tak wygląda to na fakturach:
| Operacja (kursy przykładowe) | Kurs | Kwota w zł | Różnica wobec kursu średniego |
|---|---|---|---|
| Zapłata od klienta 10 000 EUR, dostawca kupuje euro | 4,3600 | 43 600 zł | 600 zł mniej |
| Płatność dla kontrahenta 5 000 EUR, dostawca sprzedaje euro | 4,4800 | 22 400 zł | 300 zł więcej |
| Te same kwoty po kursie średnim 4,4200 | 4,4200 | 44 200 zł i 22 100 zł | 0 zł |
W obu przypadkach koszt to około 1,36% wymienianej kwoty, choć na wyciągu nie ma żadnej opłaty. Przy kilku takich fakturach miesięcznie spread staje się zauważalną pozycją w kosztach firmy.

Ile spread kosztuje firmę
Koszty przewalutowania zależą od tego, w którą stronę płyną pieniądze i jakim kanałem. W firmie najczęściej spotkasz trzy sytuacje.
Zapłata od klienta w euro
Gdy klient płaci w euro, a pieniądze trafiają na rachunek w złotych, dostawca kupuje od Ciebie euro po swoim kursie kupna. Jeśli przyjmujesz zapłatę w euro na konto w euro, w chwili wpływu nie dochodzi do wymiany, więc spread płacisz dopiero wtedy, gdy zdecydujesz się wymienić walutę. Kiedy takie konto się opłaca, opisujemy w artykule o tym, czym jest konto firmowe w euro.
Płatność dla zagranicznego dostawcy
Przy przelewie do kontrahenta w euro z rachunku w złotych dostawca usług płatniczych sprzedaje Ci walutę. Przy przelewie zlecanym przez internet w euro lub w innej walucie UE musi przed jego zleceniem pokazać szacowane opłaty za przeliczenie waluty, łączną kwotę w walucie Twojego rachunku i kwotę, którą otrzyma odbiorca. Zasada, że przelew w euro do innego kraju UE kosztuje tyle samo co krajowy, nie obejmuje opłat za przeliczenie waluty. Jak działa sam przelew SEPA, wyjaśniamy osobno.
Inaczej jest przy przelewie zagranicznym w walucie spoza UE, na przykład w dolarach, często realizowanym przez system SWIFT. Opisane wyżej unijne zasady o informowaniu o kosztach przeliczenia go nie obejmują. Ustawa o usługach płatniczych przewiduje informację o kursach walutowych, w tym referencyjnych, i sposobie ich obliczania w umowie ramowej oraz o kursie zastosowanym po wykonaniu przelewu, ale w umowie z firmą strony mogą te obowiązki wyłączyć. Przy fakturze w walucie obcej koszt przewalutowania sprawdzaj więc w tabeli opłat i w podsumowaniu przelewu przed jego zleceniem.
Płatność kartą za granicą
Przy płatności kartą w obcej walucie przeliczenia dokonuje wydawca karty albo, jeśli wybierzesz taką opcję przy terminalu, punkt akceptujący płatność. W UE, przy płatności w euro lub innej walucie unijnej, sprzedawca lub bankomat, który proponuje przeliczenie, musi przed transakcją poinformować o możliwości zapłaty w walucie odbiorcy. Wtedy przeliczenia dokona Twój dostawca usług płatniczych. Przeliczenie proponowane przy terminalu nazywa się dynamicznym przeliczeniem waluty (DCC, dynamic currency conversion). Zanim zatwierdzisz płatność, porównaj więc kwotę w złotych z terminala z płatnością w walucie lokalnej, którą przeliczy wydawca Twojej karty.
Marża a kurs referencyjny EBC
Dla płatności kartą w euro i w walutach państw UE spoza strefy euro, takich jak złoty, korona czeska czy forint, unijne rozporządzenie o płatnościach transgranicznych wymaga, aby łączną opłatę za przeliczenie waluty podawać jako procentową marżę wobec najbardziej aktualnego kursu referencyjnego EBC. O marży informuje się płatnika przed zainicjowaniem płatności. Dzięki temu oferty różnych dostawców da się porównać jedną liczbą.
Przykład z zaokrąglonymi kursami: kurs referencyjny EBC wynosi 4,4200 zł za euro, a płatność kartą na 1 000 euro przeliczono po 4,5084 zł. Marża to (4,5084 − 4,4200) / 4,4200 × 100 = 2,00%. Zamiast 4 420,00 zł płacisz 4 508,40 zł, czyli 88,40 zł więcej. Te zasady nie dotyczą płatności w dolarach czy funtach. W umowie z firmą, która nie jest konsumentem, część obowiązków informacyjnych może zostać wyłączona, dlatego sprawdź tabelę opłat i umowę ramową swojego dostawcy.
Prowizja za przewalutowanie czy marża w kursie
Część dostawców pobiera stałą prowizję za przewalutowanie, inni doliczają procentową marżę do kursu, a niektórzy łączą oba sposoby. Hasło „bez prowizji” nie oznacza więc, że wymiana jest darmowa: koszt może kryć się w kursie. Przy stałej opłacie liczy się z kolei wielkość kwoty, bo przy małych płatnościach stała opłata waży więcej.
Przykład: oferta A ma marżę 0,5% bez dodatkowej opłaty, oferta B marżę 0% i stałą opłatę 25 zł. Punkt równowagi to 25 / 0,005 = 5 000 zł. Przy wymianie 2 000 euro, czyli 8 840 zł po kursie 4,4200, oferta A kosztuje 44,20 zł, a oferta B 25,00 zł. Przy 1 000 zł oferta A kosztuje 5,00 zł, a oferta B nadal 25,00 zł.
Jak porównać koszty przewalutowania
Żeby porównanie było uczciwe, sprawdź u każdego dostawcy ten sam scenariusz:
Spread a różnice kursowe w podatkach
Kurs z tabeli dostawcy to co innego niż kurs do celów podatkowych. Do VAT kwoty z faktury w obcej walucie przelicza się co do zasady po kursie średnim NBP z ostatniego dnia roboczego przed powstaniem obowiązku podatkowego albo, jeśli tak wybierzesz, po ostatnim kursie EBC. W PIT i CIT różnice kursowe ustala się co do zasady na podstawie kursów faktycznie zastosowanych przy wymianie, otrzymaniu należności albo zapłacie zobowiązania, więc spread, który zapłacisz, znajduje odzwierciedlenie w rozliczeniu. Szczegóły opisujemy w artykule o koncie firmowym w euro, a rozliczenie najlepiej omówić z biurem rachunkowym.
Wymiana walut w Vivid
Wniosek o konto firmowe online złożysz w Vivid Business. Konto prowadzi Vivid Money S.A., instytucja pieniądza elektronicznego z Luksemburga, a nie bank. Wszystkie ceny są podane w euro:
Nawet w planie bez miesięcznej opłaty poszczególne usługi mogą być płatne, na przykład dodatkowe karty, wypłaty gotówki powyżej określonych limitów lub funkcje premium z wyższych planów.
Pamiętaj też o białej liście. Obejmuje ona rachunki rozliczeniowe w bankach i imienne rachunki w SKOK-ach. Jeśli jesteś czynnym podatnikiem VAT i zawierasz z polskimi firmami transakcje o wartości powyżej 15 000 zł, także w euro lub płatne w ratach, na fakturach podawaj numer rachunku, który widnieje w wykazie. Konto Vivid Business możesz prowadzić obok niego, na przykład do rozliczeń z klientami i dostawcami z zagranicy.
Vivid w skrócie: konta w euro w każdym planie, 22 waluty w planach płatnych i wymiana między własnymi kontami w miesięcznej puli od 10 000 € w płatnych planach dla firm, powyżej niej 0,50% od wymiany.
Konto firmowe do rozliczeń w euro
Wniosek o konto Vivid Business wypełnisz online w około 10 minut. Konto w euro masz w każdym planie.

Najczęstsze pytania
Co to jest spread walutowy?
To różnica między kursem sprzedaży a kursem kupna waluty u danego dostawcy. Dostawca kupuje walutę taniej, a sprzedaje drożej, i na tej różnicy zarabia. Spread jest wliczony w kurs, a nie pokazany jako osobna opłata.
Jak obliczyć spread?
Odejmij kurs kupna od kursu sprzedaży. Żeby wyrazić spread w procentach, podziel tę różnicę przez kurs średni i pomnóż przez 100. Jeśli kursy leżą symetrycznie wokół kursu średniego, przy jednej wymianie płacisz mniej więcej połowę spreadu.
Co oznacza wysoki spread?
Wysoki spread oznacza, że kurs kupna i sprzedaży są od siebie daleko, więc przy każdej wymianie tracisz więcej. Przy spreadzie 2,71% i fakturze na 10 000 euro różnica wobec kursu średniego wynosi w naszym przykładzie 600 zł.
Czy spread to prowizja?
Nie w ścisłym sensie. Prowizja to osobna opłata, a spread jest ukryty w kursie. Dostawca może pobierać oba koszty jednocześnie, dlatego porównuj łączny koszt wymiany tej samej kwoty.
Jaki kurs jest punktem odniesienia przy płatności kartą?
Przy płatnościach w euro i w walutach państw UE spoza strefy euro koszt przewalutowania podaje się jako marżę procentową wobec najbardziej aktualnego kursu referencyjnego EBC, przed zatwierdzeniem płatności.
Czy spread wpływa na podatki?
Pośrednio tak. W PIT i CIT różnice kursowe ustala się co do zasady na podstawie kursów faktycznie zastosowanych przy wymianie lub zapłacie, a do VAT przelicza się kwoty po kursie średnim NBP albo kursie EBC.
Ten artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady finansowej, prawnej ani podatkowej. Kursy w przykładach są zaokrąglone i służą wyłącznie do ilustracji. Opisane zasady, poza cenami Vivid, wynikają z rozporządzenia (UE) 2021/1230 w sprawie płatności transgranicznych w Unii, ustawy o usługach płatniczych, ustaw o VAT, PIT i CIT oraz z informacji NBP i Europejskiego Banku Centralnego. Usługi płatnicze świadczy Vivid Money S.A., 21 rue Glesener, Luxembourg, L-1631, Luksemburg, instytucja pieniądza elektronicznego posiadająca zezwolenie Commission de Surveillance du Secteur Financier w Luksemburgu i podlegająca jej nadzorowi, pod numerem rejestrowym W00000015.






