Het idee is er, de eerste klanten zijn in zicht, en dan komt de vraag: kan ik hier echt van leven? Een ondernemingsplan helpt je dat uit te zoeken. Je zet op papier wie je bent, wat je gaat doen, wie je klanten zijn en hoeveel geld er nodig is. Volgens de KVK kom je zo te weten of je plannen haalbaar zijn, en heb je meteen een stappenplan om van je idee een bedrijf te maken. Het kost wat tijd, maar je ziet vooraf of de prijs en de klantenkring kloppen.
Hieronder lees je wat een ondernemingsplan is en wanneer het verplicht is, welke onderdelen erin horen en hoe het financieel plan werkt. Daarna volgen vijf stappen om het plan te schrijven, waar je een voorbeeld of template vindt en hoe de cijfers uit het plan doorlopen in de zakelijke rekening.
In het kort:
- Een ondernemingsplan maken betekent de plannen voor je bedrijf beschrijven in één document: je idee, je klanten en je cijfers.
- Voor de inschrijving bij de KVK heb je geen plan nodig. Heb je een lening nodig of een uitkering, dan is het volgens de KVK wel verplicht.
- De KVK noemt vier onderdelen: jij als ondernemer, je bedrijf, het marketingplan en het financieel plan.
- Het financieel plan bestaat uit vier deelbegrotingen: investering, financiering, exploitatie en liquiditeit. Vaak komt er een privébegroting bij, zodat je ziet of je genoeg verdient om van te leven.
Wat is een ondernemingsplan?
Wat is een ondernemingsplan? De KVK omschrijft het als een document waarin je de plannen voor je bedrijf beschrijft: gegevens over jou als ondernemer, je bedrijfsidee en hoe je van dat idee een succes maakt, met een financieel plan erbij. Een ander woord ervoor is businessplan of bedrijfsplan. Het plan is in de eerste plaats voor jezelf, zegt ROZ Ondernemerspunt: het dwingt je om precies na te denken over waarom je het bedrijf start en hoe je dat gaat bereiken. Daarnaast lezen anderen mee, zoals een bank of investeerder die je vraagt om geld te lenen.
Is een ondernemingsplan verplicht?
Voor de inschrijving bij de KVK is een ondernemingsplan niet nodig, en volgens de KVK is het schrijven ervan meestal niet verplicht. Dat verandert in twee situaties: heb je een lening nodig, of heb je een uitkering, dan is een ondernemingsplan maken wel verplicht. ROZ Ondernemerspunt voegt eraan toe dat bij een lening van een bank of andere financier ook het financieel plan bij het ondernemingsplan hoort. Ben je niet van plan een plan te schrijven, bereken dan volgens de KVK in ieder geval of je genoeg geld kunt verdienen met je bedrijf.
De onderdelen van een ondernemingsplan
Over de onderdelen van een ondernemingsplan is de KVK duidelijk: vier onderdelen mogen niet ontbreken. Je werkt uit wie je bent, wat je gaat doen, wie je klanten zijn en hoeveel geld je nodig hebt. In een overzicht:
| Onderdeel | Wat erin staat |
|---|---|
| Jij als ondernemer | Persoonlijke gegevens, opleiding en werkervaring, en waarom je ondernemer wilt worden |
| Je bedrijf | Het idee, de rechtsvorm, de bedrijfsnaam, de locatie, verzekeringen en de plannen voor later |
| Marketingplan | Marktonderzoek, doelgroep, marketingdoelen en de marketingmix |
| Financieel plan | Investerings-, financierings-, exploitatie- en liquiditeitsbegroting |
Jij als ondernemer
Bij het ondernemingsplan opstellen begin je met jezelf. Wie ben je, en waarom wil je een bedrijf beginnen? Schrijf je persoonlijke gegevens op, zoals je naam, adres, opleidingen en werkervaring, en welke vaardigheden je een goede ondernemer maken. Volgens de KVK kijkt een bank of investeerder bij een lening ook naar jouw geschiktheid als ondernemer. Start je samen een bedrijf, dan vul je dit hoofdstuk voor elke ondernemer in. Houd het kort en bondig, in begrijpelijke taal. Het template van ROZ Ondernemerspunt vraagt in dit hoofdstuk ook naar de huidige financiële situatie; daarmee zie je wat er privé nodig is zolang het bedrijf nog opstart.
Je bedrijf
Dit deel gaat over je bedrijfsidee en hoe je het organiseert. Kun je het idee in een paar regels beschrijven, dan wordt de rest van het plan makkelijker, want je hebt meer focus. Daarna beschrijf je hoe je met het idee aan de slag gaat: wat zijn de doelstellingen, en welke zaken heb je al geregeld? Zo ontdek je volgens de KVK of je plannen haalbaar zijn. Denk onder meer aan:
Marketingplan
Het marketingplan beschrijft hoe je je product of dienst onder de aandacht brengt van toekomstige klanten. De basis is marktonderzoek: zijn er klanten voor wat je aanbiedt, en hoeveel concurrenten heb je? De KVK wijst daarvoor op de KVK Marktscan. Belangrijke onderdelen zijn verder het onderzoek naar je doelgroep en klanten, je marketingdoelen en de marketingmix: product, prijs, promotie en plaats. Sommige templates werken met zes p’s en voegen personeel en presentatie toe. Wie wil weten waar het bedrijf staat ten opzichte van de markt, maakt daarnaast een SWOT-analyse: de sterke en zwakke punten van het bedrijf en de kansen en bedreigingen in de markt.
Het financieel plan
Het financieel plan in het ondernemingsplan gaat over de geldzaken van je bedrijf. Het laat zien of het idee financieel haalbaar is, en wie geld wil lenen, overtuigt er volgens de KVK investeerders mee. Het financieel plan bestaat uit vier deelbegrotingen:
In de investeringsbegroting staan de dingen die je bij de start aanschaft, zoals een laptop, een website of gereedschap. De exploitatiebegroting zet de verwachte omzet af tegen de kosten, zoals inkoop, huur en verzekeringen, en laat zien wat er overblijft. De liquiditeitsbegroting kijkt naar het moment waarop geld binnenkomt en uitgaat: betaalt een klant pas na een maand, dan moet er in de tussentijd genoeg op de rekening staan. Vaak maak je er ook een privébegroting bij, zodat je ziet of je genoeg verdient om van te leven. Voor een eerste inschatting van wat je kunt verdienen, verwijst de KVK naar de KVK Verdiencheck. Reken met realistische aannames: een omzet die je met afspraken of offertes kunt onderbouwen, zegt meer dan een omzet die je hoopt te halen.
Een plan voor een lening of investeerder
Schrijf je het plan voor een lening of een investeerder, dan lezen anderen het met een kritische blik. Het model ondernemings- en vroegefaseplan van RVO, de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, geeft een paar aanwijzingen die ook voor een kleiner plan nuttig zijn. Begin met een samenvatting van het hele plan. Gebruik actuele gegevens om het plan te onderbouwen, en schrijf zo dat iemand zonder vakkennis het kan volgen. In de marktanalyse beschrijf je de klanten, de marktontwikkelingen en de concurrenten, en je legt uit wat het verdienmodel is en welke marges je verwacht. Bij de financiering hoort de vraag welke eigen inbreng er is, en de cashflowprognose voor de komende jaren voeg je als bijlage toe.
Kort samengevat: het financieel plan bestaat uit vier begrotingen en laat zien of je bedrijf financieel haalbaar is, ook voor wie geld moet lenen.
Een ondernemingsplan schrijven in 5 stappen
Hoe schrijf je een ondernemingsplan zonder vast te lopen in een leeg document? Begin klein en bouw het plan in lagen op, van een korte schets naar een volledig plan met cijfers. Zo pak je het aan:
Zet het idee, de klant en het verdienmodel kort op papier. Een plan op één A4, zoals een Business Model Canvas, geeft direct overzicht en laat zien waar nog gaten zitten.
Zoek uit wie je klanten zijn, wat ze nu kopen en hoeveel concurrenten er zijn, bijvoorbeeld met de KVK Marktscan. Gebruik actuele gegevens, want daar bouwt de rest van het plan op.
Werk jij als ondernemer, je bedrijf en het marketingplan uit, kort en in begrijpelijke taal. Begin met de hoofdstukken die je al kunt invullen en vul de rest later aan.
Maak de vier deelbegrotingen en een privébegroting, en kijk of de omzet de kosten en je eigen inkomen dekt.
Laat familie, vrienden of een adviseur meelezen; zij zien vaak andere dingen dan jij. Pas het plan aan als je bedrijf verandert.
Ondernemingsplan voorbeeld en template
Een ondernemingsplan voorbeeld maakt het schrijven makkelijker: je vult in plaats van dat je begint met een leeg vel. Volgens de KVK vind je online voorbeelden van plannen die je kunt downloaden, bijvoorbeeld bij Qredits of sommige zzp-organisaties. Ook sommige gemeentelijke ondernemersloketten bieden een voorbeeld ondernemingsplan aan; ROZ Ondernemerspunt heeft er een in Word en een financieel plan in Excel.
Een ondernemingsplan template is een begin, geen eindpunt. Pas de hoofdstukken aan aan je eigen bedrijf, laat weg wat niet past en vul aan wat ontbreekt. Het template van ROZ Ondernemerspunt zegt het zelf: verwijder de invulvelden die niet voor je situatie gelden, zodat het echt je eigen plan wordt en een professionele indruk maakt op een financier. Wie eerst alleen de grote lijnen wil, kan volgens ROZ Ondernemerspunt starten met een plan op één A4, zoals een Business Model Canvas.
Een voorbeeld van de inhoudsopgave
Hoe een voorbeeld ondernemingsplan eruitziet, laat het template van ROZ Ondernemerspunt zien. Het eerste hoofdstuk gaat over de ondernemer: cv, persoonlijke motieven en eigenschappen, en de huidige financiële situatie. Zijn er meerdere ondernemers, zoals bij een vof of bv, dan vult elk van hen dat hoofdstuk in. Het tweede hoofdstuk beschrijft de onderneming, met onder meer de rechtsvorm, de organisatie, de risico’s en verzekeringen, de administratie en de algemene voorwaarden. Het derde hoofdstuk, markt en marketing, werkt de marketingmix uit met zes p’s: naast product, prijs, plaats en promotie ook personeel en presentatie. Daarna volgen de concurrentie, het onderscheidend vermogen en een SWOT-analyse. Het financieel plan staat in een apart document.
Voorbeeld voor een eenmanszaak
Wie alleen voor zichzelf zaken op een rij wil zetten, kan volgens de gemeente Dijk en Waard een verkort plan schrijven. Voor een eenmanszaak of zzp’er zonder lening of uitkering kan dat een praktische start zijn. Een voorbeeld ondernemingsplan voor een eenmanszaak bevat dan: waarom je denkt dat je in deze markt inkomen kunt verdienen, je sterke en zwakke punten, de kansen en bedreigingen in de markt, een begroting voor de komende 2 jaar en de acties waarmee je je plannen waarmaakt. Zo blijft een ondernemingsplan voor een zzp’er kort en geeft het toch een bruikbaar overzicht van idee, markt en cijfers.
Goed om te weten: een ondernemingsplan is geen document voor één keer. Werk het bij als de cijfers of de plannen veranderen.
Van plan naar zakelijke rekening
Met een businessplan maken leg je de cijfers vast; daarna moeten ze ook in de praktijk kloppen. Een aparte zakelijke rekening houdt de geldstromen uit het financieel plan gescheiden van privé. Een eenmanszaak opent die op eigen naam, een bv op de naam van het bedrijf. Bij Vivid helpt het volgende bij het bijhouden van de begroting:
Zo vergelijk je de exploitatiebegroting uit het plan met wat er echt binnenkomt en uitgaat, en zie je op tijd of de aannames nog kloppen. Je beheert de rekening in de Vivid Business & Personal App en op het webplatform.
Vivid in het kort: een zakelijke rekening met subrekeningen, facturen en exports naar de boekhouding, zodat het financieel plan te volgen blijft.
Het plan in de praktijk
Open online een zakelijke rekening met Nederlandse IBAN en houd de cijfers uit je plan bij.
Veelgestelde vragen
Wat is een ondernemingsplan?
Een document waarin je de plannen voor je bedrijf beschrijft: jezelf als ondernemer, je bedrijfsidee, je klanten en je financiën. Een ander woord ervoor is businessplan.
Is een ondernemingsplan verplicht?
Meestal niet, en voor de inschrijving bij de KVK is het niet nodig. Heb je een lening nodig of heb je een uitkering, dan is het volgens de KVK wel verplicht.
Welke onderdelen heeft een ondernemingsplan?
De KVK noemt vier onderdelen: jij als ondernemer, je bedrijf, het marketingplan en het financieel plan.
Wat staat er in het financieel plan?
Vier deelbegrotingen: de investerings-, financierings-, exploitatie- en liquiditeitsbegroting. Vaak komt er een privébegroting bij.
Waar vind ik een voorbeeld ondernemingsplan?
Volgens de KVK online, bijvoorbeeld bij Qredits of sommige zzp-organisaties. Ook sommige gemeentelijke ondernemersloketten bieden voorbeelden en templates aan, zoals ROZ Ondernemerspunt met een ondernemingsplan in Word en een financieel plan in Excel.
Hoe lang is een ondernemingsplan?
Dat hangt af van het doel. Voor jezelf kan een verkort plan of één A4 genoeg zijn; voor een lening hoort er een volledig financieel plan bij, en lezen anderen het plan met een kritische blik. Schrijf dan zo dat iemand zonder vakkennis het kan volgen.
Heb je voor de KVK een ondernemingsplan nodig?
Nee. Een KVK ondernemingsplan hoef je bij je inschrijving niet in te leveren: volgens de KVK is een ondernemingsplan daarvoor niet nodig, maar het is wel slim om de ideeën voor je bedrijf op een rij te zetten.
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch, fiscaal of financieel advies. De genoemde onderdelen en regels zijn zoals gepubliceerd door de KVK, RVO en gemeentelijke ondernemersloketten, en kunnen veranderen. De betaaldiensten van Vivid worden aangeboden door Vivid Money S.A., een instelling voor elektronisch geld die bevoegd en gereglementeerd is door de Commission de Surveillance du Secteur Financier (CSSF) in Luxemburg; het Nederlandse bijkantoor is bij De Nederlandsche Bank (DNB) geregistreerd als instelling voor elektronisch geld.
